Përvjetor i shfaqjes së filmit të Parë në Diasporë “Kosovë, shqiponjë e robëruar”

Përvjetor i shfaqjes së filmit të Parë në Diasporë “Kosovë, shqiponjë e robëruar”   Në  prill të këtij  viti,  mbushen plot 18 vjet nga dita kur për herë të parë, në Shoqatën “Jusuf Gërvalla”, në Nju Jork - SH B A,  u shfaq filmi  i Parë i  përgatitur në Diasporë, me titull:”Kosovë shqiponjë e robëruar”.  Regjinë dhe skenarin e bëri, Reshat Sahitaj, ndërsa rolin kryesor me plot mishërim dhe aktrim natyral e luajti atdhetari i ndjerë Din Egriu,  së bashku me  bashkëshorten Anifetin, poashtu e ndjerë.  Filmi u prit me duartrokitje, me kërshëri  e entuaziazëm nga ana e  shikuesve, rrëfen kryeredaktori i radio-emisionit ”Zëri i Malësisë”, z. Gjeto Sinishta Insert  nga filmi”Kosovë, shqiponjë e robëruar”.Din Egriu ne rolin e babait: -U rritsh o nip i dashur dhe luftofsh për Atdhe e bashkim kombëtar !   Më 30 prill të vitit  ’90  kaseta  arriti  dhe në Malme të Suedisë dhe në po të njëjtën ditë, para qindra anëtarëve të  Shoqatës ”Kosova”, me  interesim  të papërshkruar u përcoll filmi”Kosovë, shqiponjë e robëruar”. Tema e filmit: - Përpjekjet dhe sakrificat  e  popullit shqiptar  për  t’u  çliruar nga sundimi kriminel serbo-sllav. Në te në  formë  mjaft  tronditëse  demon strohej periudha e  viteve  1955 / 56,  koha  e  kryeçetnikut  Rankoviq,  pra mbledhja e armëve dhe  shpërngulja, e shqiptarëve me dhunë në Turqi. Mandej, përfshihen ngjarje dhe ndodhi nga ngjarjet revolucionare  të  viteve 1968 e 1981,  vrasjet e burgosjet e të rinjëve trima e sypatrembur shqitare, ndjekja e intelktualëve kosovarë dhe  eksodi  i  popullatës  shqiptare,  duke marrë pa dëshirë dhye me dhune rrugët e botës më sy. Pas shfaqjes së filmit, shumë bashkëkombas deklaruan:-I  lumtë  regjisorit, Reshat Sahitaj për filmin e përgatitur kryesisht me  aktor  amatorë,  ndërsa në veçanti u lëvduan rolet natyrale të aktorëve: -Din Egriu,  Ismail Gjonbalaj, Muahrem Dovolani, Xhabir Zharku, Anifet Egriu, Behare Sahitaj etj.   Meqë ky përvjetor përputhet edhe me përvjetorin e vdekjes së aktorit kryesor të filmit ”Kosovë, shqiponjë e robëruar”-Din Egriu, kemi obligim moral që të shkruajme ca fjalë për ate aktor e atdhetar të palodhshëm, i cili me  tërë  qenien  veproi  dhe dhe sakrifikoi gjithëçka për komb,  për atdhe e për Kosovë ishte  dhe  Din  Egriu,  apo  siç  e  quanin  bashkëkombasit  tanë  në Amerikë e gjetkë -Daja Din.       DIN EGRIU: NE SHENJË PËRKUJTIMI                                                                 Nga Reshat Sahitaj Të kesh rastin të bisedosh me burra të ndershëm siç ishte Din Egriu është privilegjë, por të kesh rastin bidosh dhe të veprosh me burra atdhetarë siç qe Din Egriu është kënaqësi e dyfishtë është privilegjë dhe nder. Po ç’kishte Din Egriu më shumë se tjerët, do me pyesin disa injorantë. U përgjigjëm: në pamje të parë ishte si çdokush tjetër. Kishte sy si gacë që të përvlonte kur të shikonte. Sytë e tij e përvlonin armikun ndërsa e përfitonin mikun. Ishte trupshkurtër jo më i gjatë se Adem Demaçi, por ishte vital. Ne biseda kishte vizin për ardhmërinë e shqiptarisë. Asokohe të kishe një vizin për çeshtjen shqiptare injoroheshe dhe përbuzeshe prej të tjerëve të cilët ditën e natën e kalonin ne Misionin e ish shtetit armik. Din Egriu fliste pak por kur fillonte të bisedonte për problemet e shqiptarëve nuk kishte të ndalur. Nuk mund të ndalej sepse ishte një plagë që e mundonte tërë popullin shqiptar. Plaga ishte e rëndë, e thellë dhe ajo duhej sheruar, thoshte Baca Din, dhe ndezste cigare pas cigareje. Pranë tij si gjithnjë i qëndronte bashkëshortja Anifetja, e cila ia pohonte fjalet e burrit të saj. E Baca Din, nxirrte shtëllunga tymi dhe kënaqej duke biseduar rreth zgjidhjes se nyjës shqiptare. Kënaqëshim edhe ne tjerët kur ai na fliste se si duhet te dalim nga okupimi serbo-maqedono-malazias që pllakoste viset shqiptare të asaj kohe. Në rrefimet e tij, nuk fliste kurrë për vuajtjet e tij, për problemet që kishte pasur me UDB-ën jugosllave. Jo. Ishte modest dhe veprimtarinë e tij e quante si detyrë kombëtare që ia kemi borxh atdheut, thoshte. Asnjëherë nuk më ka rrëfyer për aktin e shemtuar të UDB-së Jugosllave që ishin përpjekur ta eliminonin Din Egriun. Tjerët më tregonin se hafijet i kishin dërguar edhe në Nju Jork për t’i zhdukur ata që e donin Atdheun. E Baca Din ishte njëri prej tyre që Atdheun e kishte të vulosur në zemër. Banesa e tij në Bruklin, ishte një copëzë e Atdheut që e ruante me fanatizëm. Murët e dhomave të stolisura me flamurin kombëtar dhe me fotografi si të: Jusuf Gërvallës, Kadri Zekës dhe Bardhosh Gërvallës ishin në ballë përkrah Skenderbeut, Azem Bejtës e Shote Galicës e shumë e shumë fotografi të patriotëve shqiptarë. Baca Din i tëri ishte shndërruar në Atdhe, madje edhe të posa ardhurit në Nju Jork në banesen e tij gjenin mikëpritjen, bujarinë shqiptare dhe një copëzë të vendlindjes se tyre.   Edhe pas 25 viteve, ende të freskëta i kam kujtimet për veprimtarinë e Bacës Din. Herë pas here e hapi arkivin e letrave të shkruara të asaj kohe dhe kur e shoh shkrimin e tij, ndalëm, e lexoj, e përkdheli letren dhe më shpëtojnë dy pika loti. E shfletoj albumin e fotografive dhe më ëndje kaloj orë të tëra duke e shikuar Bacën Din. Për një çast me sillët ndërmend banesa e tij, fjalët dhe aktiviteti i tij. Me sillën ndêrmend rrethi i aktivistëve të asaj kohe që e formonin bërthamën e patriotizmit në Nju Jork siç ishin: Ismail Gjonbalaj, Luigj Gjokaj, Demush Zeqiraj, Rrok Nikçi, Xhavit Kabashi, Ndue Camaj, Gjeto Sinishtaj, Ramiz Llapatinca, Gjergj Dedvukaj, Ahmet Zherka, Muharrem Dovolani, Sadik Kryeziu e shumë e shumë aktivistë tjerë të cilët bashkë me Bacën Din e krijuan Klubin e parë shqiptar “Jusuf Gërvalla “ në qender të Bronxit.  Themelimi i klubit shqiptar “Jusuf Gërvalla”, sinjifikonte dhe paralajmëronte një fazë të re të organizimit tonë. Deri aso kohe pjesa më e madhe e klubeve shqiptare ishin klube jugosllave. Klubi “Jusuf Gërvalla” ishte një ndarje nga klubet jugosllave. Pikërisht ato kohë do ta bënim filmin televiziv “Procesi” të shkruar nga Jusuf Gërvalla e dorëshkrimin e të cilit e kisha unë e më vonë u botua si libër. Klubi “Jusuf Gërvalla”, do të shquhej për aktivitete kombëtare me organizmin e demonstratave dhe organizimin e mërgatës duke hapur shkollën shqipe e shumë tubime tjera informative për ngritjen dhe vetëdijësimin kombëtar të mergatës në Nju Jork. Më vonë anëtaret e klubit në krye me Din Egriun e emrat e cekur me lartë do ta bënim edhe një film televiziv “Kosovë shqiponjë e robëruar”, skenarin e të cilit e kisha shkruar më heret. Ky film televiziv është filmi i parë në historinë e popullit shqiptar ku denoncohet politika shoveniste serbe. Eshtë film artistik që pavarësisht se është punuar me amatorë, lirisht mund të vëhet në konkurencë me filmat televiziv që punohen sot në Kosovë.  Në këtë film televiziv kontribut të rëndësishem do të jep Din Egriu, Atifete Egriu, Demush Zeqiraj, Isamil Gjonbalaj, Tasim Lena (tanimë i ndjerë), Lutfi Dauti (tanimë i ndjerë) e shumë aktivistë të tjerë.      Vepra e Din Egriut, Tasim Lenës, Lutfi Dautit, Anifete Egriut do mbesin të përjetshme sepse këta nuk vepruan për interesin e  tyre  përsonal,  por  për atë të përgjithshem.                                                                                                                                                                                                                                              KOSOVA ESHTE GJAKU YNE QE NUK FALET    Kushtuar Jusuf Gërvallës, Vehbi Ibrahimit, Enver Hadrit, Hysen Karalisë, Musa Hotit, Din Egriut …. Secili shqiptar diten e shpalljes të Pavarësisë  është duke e pritur me gëzim. Ky gëzim bënë që për pak kohë njeriu  t’i harron te gjitha brengat e jetes së përditshme,  sepse dita e shpalljes së Pavarësisë është një moment historik. Gjenerata e jonë që do e perjtojë këtë moment duhet të jetë e lumtur që më në fund pas shumë shekujve, pas shumë vuajtjeve shekullore do te jetë dëshmitare e një dite tejet  madhështore. Kudo shoh fytyra të gëzueshme me një parapregatitje për ditën më të madhe historike të Kosovës. Edhe  shpirtin tim e ka kapluar një gëzim që nuk mund të shprehet. Brendaz në thellësi të shpirtit disi më vlojnë mendimët për ata  që ranë në altarin e lirisë. Pa gjakun e tyre unë sot nuk do ta kisha pritur ditën e shpalljes se pavarësisë, andaj duke shikuar në sy të tjerëve gëzimin, unë gëzohëm e në të njejtën kohë sytë më mbushen me lot për ata që tani nuk janë më. Në mend më sillën kujtimët dhe bisedat që në Prishtinë e Frankfurt bënim me Jusuf Gërvallën. Para meje më shfaqët fytyra ëngjëllore e Jusufit dhe tingulli i zërit të tij kur më tha : “ Dil Reshat dhe recitoje një poezi e ta kallim masën”. Më kujtohët figura e Vehbi Ibrahimit me veshje kombëtare, kur një natë para se të vritej në koridorin e shtëpisë së tij, më tha: “Nesër kemi dasëm të madhe” . Para syve ende e kam të freskët buzqeshjën e padjallëzuar të Enver Hadrit, kur thoshte se Kosova është gjaku ynë që nuk falet. Nuk më hiqet nga mendja fytyra e Hysen Karalisë, i cili rrëfente për trimëritë e prindërve te tij dhe mburrej , por mburreshim edhe ne se ende kishte gjak shqiptari. Më kujtohët figura e Din Egriut, kur ecnim rrugëve të Nju Jorkut, e ai më fliste për çeshtjen kombëtare ende te pazgjidhur. Ende më shoqërojnë fjalët e ëmbla të Musa Hotit, kur thoshte se ia arritëm qëllimit.  Më UDB-a nuk ka pse te na vret, sepse tani janë  shumë shqiptarë  që Serbisë ia kanë përzier dorëzat.  Në fakt, pak muaji më vonë Musa u vra në qendër të Brukselit, në mënyrën më mizore dhe më engmatike. Jo vetëm këta që përmenda, por edhe  shumë e shumë të tjerë sot nuk janë në mesin tonë. Do të kisha dëshiruar që sot në mesin tonë të ishin edhe këta që ta gëzonin dhe shijonin lirinë dhe bashkarisht t’i sfidonim ata të cilët aso kohe mendonin se ne kot punonim. Do të kisha dëshiruar që sot bashkarisht te dilnim në qendër të Prishtinës e të brohorisim: Rroftë shteti i Kosovës. Të brohorisim siç brohrisnim dikur shesheve të botës dhe të mos mendojë askush se jemi të çmendur. Por, ata nuk janë në mesin tonë. Ja që liria pa sakrifica nuk po vinte. Botuar ne gazeten KOSOVA SOT më 15 02.2008 Kontakt Reshat80@hotmail.com

30 Apr 2008 by Admin 0 comments